Park Güell, een mislukt woonproject

Posted by Redactie in Uncategorized | Leave a comment

Park Güell in 1927: nog geen toerist te zien.

Park Güell in 1927: nog geen toerist te zien.


Park Güell is een van de meest bezochte plekken in Barcelona. Hoog op de to do list van toeristen en ook geliefd bij de Catalanen. De beroemde draak/salamander is volgens de Barcelonezen zelfs het meest universele kunstwerk van hun stad.

Happy few
En dat terwijl Park Güell bedoeld was voor de happy few. Op de 15 hectare grond die Eusebi Güell in 1899 kocht op de Muntanya Pelada (de Kale berg) even achter Gràcia had een woonwijk moeten verrijzen voor welgestelden. Een hoge muur en bewaker moesten het gepeupel buiten houden.

Zestig percelen telde het project, elk tussen de duizend en tweeduizend vierkante meter groot. En op elk perceel moest een mooi landhuis verrijzen. De lappen grond kostten veel geld, maar dan woonde je ook in een Hof van Eden, ver weg van de industriearbeiders over wiens rug veel potentiële kopers hun geld verdienden.

Workaholics
Strenge regels golden er wel. Een huis mochten niet het zicht van een eventuele achterbuurman belemmeren. De maximale hoogte van de muurtjes rond de percelen was 80 centimeter. En voor workaholics: binnen de lusthof Park Guëll was ondernemen ‘onder geen beding’ toegestaan. Dus niks geen ‘chocoladewinkel’ of een ‘opslag voor kruiden of explosieven’ – beide werden expliciet genoemd in de voorschriften. Wonen, dat moest je doen in Park Guëll.

Mummies
Dat wilden echter maar weinigen, concludeerden Guëll en zijn architect Antoni Gaudí al in 1906, toen het werk aan het park nog lang niet af was. Park Guëll mocht dan een lusthof zijn, de hoge prijzen en strenge voorschriften maakte het niet erg aantrekkelijk. En dan was er de slechte bereikbaarheid met het openbaar vervoer. Veel welgestelde Barcelonezen gaven alleen al daarom de voorkeur aan de nieuwe buitenwijken in Sarriá, aan de Avinguda del Tibidabo en onder Vallvidrera, alle toegankelijker dan Park Güell.

Slechts één externe koper was er voor een perceel in het park, de advocaat Martí Trias, ook nog eens een vriend van Guëll. Gaudí kocht het modelhuis op het terrein, een ontwerp van zijn assistent Francesc Berenguer. Hij ging er wonen met zijn vader en zijn nicht. Guëll zelf trok pas in 1910 naar zijn 18e eeuwse paleis in het park. Misschien kun je in Güells geval beter spreken van een vlucht: tijdens de Tragische Week van 1909 hadden woedende arbeiders mummies van monniken en nonnen op de stoep van Palau Guëll in El Raval geparkeerd.

Dolle boel
Het werk aan het park sukkelde nog tot 1914 door en werd toen definitief stopgezet. Park Guëll was voortaan een privé-park, al opende Guëll regelmatig de poorten voor het gewone volk. Liefdadigheidsfeesten, een hardlooprace naar de calvarieberg in het park, een congres voor bergbeklimmers, gymnastiekwedstrijden…. het was soms echt een dolle boel in Park Güell. En dan werd er met enige regelmaat ook nog eens de sardana gedanst!

Hoteltuin
De gemeente Barcelona kocht in 1922 het terrein en maakte het tot publiek park. Eusebi Güells huis werd een school, dat van Gaudí, veel later, een museum voor de vroegere eigenaar/bewoner.
In 1962 dreigde voor het park een bestemming als hoteltuin. Het hotel moest komen in het kasteel aan de rand van het park. Dat was daar in 1928 gebouwd voor de Zwitser Frey, een zakenpartner van Joan Camper, oprichter van FC Barcelona.
Felle protesten van onder meer de ‘buren’ voorkwamen het hotelproject. Het kasteel werd vervolgens in 1963 razendsnel afgebroken. Volgens geruchten zou het elders – de VS?, Australië?, Andorra? – opnieuw zijn opgebouwd. In Park Guëll bleven slechts een muur, een poortje en een kapiteel achter.

Sinds 1984 is Park Guëll Werelderfgoed, al is een deel van het park tegenwoordig niet voor de hele wereld toegankelijk.

Door Ad van der Neut, redacteur, schrijver en gids voor Orange Monkey Tours.

Ben je geïnteresseerd in onze fiets- en wandeltours? Bezoek onze website www.orangemonkeytours.com.

ONCE-loterij begon op het terras van café Zurich

Posted by Redactie in Uncategorized | Leave a comment

Café Zurich in de jaren '70

Café Zurich in de jaren ’70

‘Quedamos en el Zurich?’ Spreken we bij Zurich af? Het café aan het Plaça de Catalunya pal tegenover het begin van de Ramblas is dé ontmoetingsplek in Barcelona. En dat al vele generaties lang.

Chocolade
De geschiedenis van Zurich gaat terug tot 1862, vlak na de afbraak van de middeleeuwse stadmuren. Het Plaça de Catalunya was nog een chaos – en zou dat nog lang blijven. Men bouwde er huizen van allerlei slag; circus- en feesttenten buitelden over elkaar heen. Iets terzijde van dit geweld, op de hoek met de Pelai-straat, vestigde zich een bescheiden kiosk, La Catalana.

De tent was al snel populair. Hier dronk je gesmolten chocolade, wachtend op de trein naar Sarrià, die vanaf 1863 vertrok vanaf een station pal naast La Catalana, dat van begin twintigste eeuw Zurich heette, omdat een nieuwe (Catalaanse) eigenaar een beetje heimwee had naar zijn woonjaren in Zwitserland.

Biercafé
De trein naar Sarrià verdween in 1929 onder de grond, twee jaar nadat koning Alfons XIII het Plaça de Catalunya eindelijk officieel had ingewijd. De oude stationswachtkamer werd bij Zurich getrokken. Dat was inmiddels een biercafé, ook een ingreep van de ondernemende familie Valldepresas, die Zurich begin jaren twintig had gekocht voor het megabedrag van 50.000 peseta’s.
Wat naast het bier de populariteit ook enorm bevorderde: er verschenen tafels en stoelen op straat. Het meest befaamde terras van Barcelona was geboren.

Blinde bedelaar
Duizenden geschiedenissen zweven in en rond Zürich. Vrolijke, én verdrietige verhalen, momenten van afscheid en begin. En dan is er de grote geschiedenis die zich ontrolde voor het café. Het Plaça de Catalunya was door de jaren heen toneel van – onder veel meer – het drama van de militaire opstand in 1936, kampioensfeesten van Barça-fans en het protest van de 15-M beweging [https://nl.wikipedia.org/wiki/15_mei-beweging].

Vaak begint grote geschiedenis met een klein verhaal. De volgende anekdote past goed bij deze tijd van het jaar, wanneer heel Spanje in de ban is van de loterijen El Gordo en El Nino.

Begin jaren dertig, aan het begin van de Tweede Spaanse Republiek, dronk Roc Boranat eens koffie op het terras van Zurich. Voor zijn ogen zag hij hoe een politieman een blinde bedelaar bekeurde.
Boranat, hoofd van de gemeentelijke sociale dienst, was gechoqueerd. Ter plekke besloot hij te gaan zoeken naar een waardige manier om de blinden te helpen. Zo werd in 1932 de Assocació de Cecs de Catalunya geboren, de Catalaanse blindenassociatie, die in 1934 begon met het verkopen van loten.

Franco
Nog tijdens de burgeroorlog en gedwongen door het sterk gestegen aantal blinden kopieerde de Nationalistische regering van Franco dit model. Eind 1938 begon de Organización Nacional de Ciegos Españoles (ONCE).
De dagelijkse loterij van de nationale blindenorganisatie is tegenwoordig de meest zichtbare van Spanje: loten koop je bij een van de duizenden ONCE-straatkiosken.

Ben je geïnteresseerd in onze fiets- en wandeltours? Bezoek onze website www.orangemonkeytours.com.

Een lege plek vol drama

Posted by Redactie in Uncategorized | Leave a comment

grecfotoWie zoekt die vindt wat, al is het maar een lege plek. Een oude steengroeve op de Montjuïc in dit geval. Een prachtige locatie voor een Grieks theater, dacht Jean Claude Nicolas Forestier toen hij ergens in 1921 op de plek stuitte. De Franse landschapsarchitect was in die jaren druk met het aanleggen van tuinen op Barcelona’s beroemdste berg. Oorspronkelijke aanleiding was de Exposición de Industrias Eléctricas, een grote tentoonstelling gewijd aan de wonderen der elektriciteit. Deze was oorspronkelijk gepland voor 1917, maar vond uiteindelijk pas plaats in 1929, als de Wereldtentoonstelling van dat jaar.

Epidaurus
Voor het Teatre Grec liet architect Ramon Reventós zich inspireren door het befaamde theater van Epidaurus https://nl.wikipedia.org/wiki/Theater_van_Epidaurus, al is de halfcirkelige orkestbak gemaakt naar Romeins voorbeeld.
Grieks of Romeins drama was het vaak niet, maar tragiek kende het Teatre de la Naturalesa (de naam in de beginjaren) genoeg. Het Poble Espanyol en het lichtfestijn van de Magische Fonteinen bleken veel populairder dan het theater op de toen nog onverlichte Montjuïc. De roerige politieke en economische tijden deden de rest: het Griekse theater was vooral leeg en stil.

Pau Casals
En dat wat het ook op de 19 juli 1936, de dag dat cellist en dirigent Pau Casals hier met zijn orkest een uitvoering had moeten geven van Beethovens Negende Symfonie. Het concert was bedoeld als prelude van de Volks Olympiade [https://nl.wikipedia.org/wiki/Olympiade_van_het_volk], het Catalaanse protest tegen de Olympische Spelen in Nazi-Berlijn. De avond eerder echter werd de laatste repetitie in het Palau de La Musica onderbroken door een koerier met een brandbrief van de Catalaanse regering. Het muziekpaleis moest onmiddellijk worden ontruimd, vanwege de op handen zijnde militaire staatsgreep. Casals las de onheilstijding hardop voor en stelde orkest- en koorleden voor de keus: weggaan, of blijven en samen het laatste deel van de symfonie uitvoeren, als een manier om elkaar vaarwel te zeggen, want misschien zouden ze wel nooit meer samen spelen.

Ode an die Freude
Iedereen bleef. In tranen van woede en verdriet dirigeerde Casals het orkest, terwijl het koor in het Catalaans de woorden zong van Schillers Ode an die Freude, “Alle Menschen werden Brüder”. Casals zwoer de symfonie alsnog uit te voeren wanneer de vrede in Catalonië zou zijn teruggekeerd. Op 19 oktober 1938 gaf de cellist een liefdadigheidsconcert in het Liceu-theater, ten bate van de Children’s Aid Society. Het concert, te horen op alle zenders in Republikeins Spanje en later ook op de Amerikaanse radio, was Casals’ laatste optreden op Catalaanse bodem. Januari 1939 ging hij in ballingschap, eerst in Frankrijk, later in Puerto Rico. Daar stief hij in 1973, 96 jaar oud.

Zeventig jaar later
Teatre Grec bleef lange tijd ongebruikt, al vonden er tussen 1952 en 1969 wel wat uitvoeringen plaats. Het succes kwam pas in 1976, met de eerste editie van het Festival Grec [http://lameva.barcelona.cat/grec/en/what-grec-festival-barcelona], waarmee het theater in één klap een belangrijk cultureel podium maakte. Een van de hoogtepunten vond plaats op 19 juli 2006. Onder de titel Setanta anys després (Zeventig jaar later) dirigeerde de Israëliër Yaron Traub het Jeunesses Musicales World Orchestra, plus de koren Coral Carmina en L’Orfeó Gracienc – het laatste was het koor van zeventig jaar eerder. Op het programma Beethovens Negende. Alle Menschen werden Brüder.

Het Teatre Grec is een populaire spot tijdens onze Montjuïc E-bike tour!

Ben je geïnteresseerd in onze fiets- en wandeltours? Bezoek onze website www.orangemonkeytours.com.

Espanyol, die andere voetbalclub van Barcelona

Posted by Redactie in Uncategorized | Leave a comment

2893212109_ccd7d8309c_zFC Barcelona is voor veel voetbalfans een (of in sommige gevallen zelfs dé) reden om een retourtje naar de Catalaanse hoofdstad te boeken. Maar Barcelona heeft nóg een club, zij het een wat minder populaire.

RCD Espanyol werd opgericht in 1900 door Spanjaarden, omdat de tot dan toe bestaande clubs grotendeels uit buitenlanders bestonden en geen nieuwe spelers aannamen.

De naam Espanyol betekent letterlijk ‘Spaans’, maar wordt opvallend genoeg wel geschreven in het Catalaans. Onder dictator Franco, die over Spanje regeerde tot zijn dood in 1975, was het verboden de Catalaanse taal te gebruiken en heette Espanyol een tijdlang Real Club Deportivo Español.

In totaal speelde de club de thuiswedstrijden in zes verschillende stadions. Tussen 1997 en 2009 werd er gevoetbald in het stadion Lluís de Companys, gebouwd voor de Wereldexpositie die in 1929 plaatsvond op de stadsheuvel Montjuïc. Voor de Olympische Spelen van 1992 had het stadion een grote metamorfose gekregen, waardoor er nu plek is voor 65.000 toeschouwers. Vandaag de dag zit het stadion niet meer vol met joelende Espanyol-fans, maar wordt het bouwwerk gebruikt voor grote concerten. Tijdens onze Montjuïc E-bike tour komen we langs het stadion en nemen we hier natuurlijk ook een kijkje. De voetbalclub speelt tegenwoordig in een nieuw stadion in Cornellà de Llobregat, een voorstad van Barcelona.

De Spaanse landstitel heeft Espanyol overigens nooit veroverd. Wel won de club in 2006 de Copa del Rey.

Ben je geïnteresseerd in onze fiets- en wandeltours? Bezoek onze website www.orangemonkeytours.com.

Tapas, pintxos en montaditos

Posted by Redactie in Uncategorized | Leave a comment

29963035315_60c4b55675_mNatuurlijk worden er tijdens je stedentrip naar Barcelona volop tapas gegeten. Je kent ongetwijfeld de bekende ‘patatas bravas’ en ‘tortilla’ en misschien heb je ook de geliefde ‘pimientos de padrón’ (pikante groene paprikaatjes) en ‘ensaladilla rusa’ (een soort huzarensalade) al eens geprobeerd. ¡Delicioso!

Niet per se Catalaans, maar wel op veel plaatsen in Barcelona verkrijgbaar, zijn de zogeheten pintxos. Deze Baskische variant op de tapa krijg je gepresenteerd op een prikker. Meestal worden de hapjes uitgestald op de bar van een café of restaurant en mag je ze zelf pakken en op je bord leggen. Bewaar de prikkers goed, want die moet je na afloop afrekenen bij de kassa. Een echte pintxo-klassieker is de ‘gilda’, gemaakt van groene peper, olijf en ansjovis.
Kenners onderscheiden binnen de categorie pintxos ook ‘montaditos’. Dat zijn stukjes brood belegd met bijvoorbeeld kaas, vlees of vis, aan elkaar geregen met een prikker.

Dé plek in Barcelona om je te buiten te gaan aan pintxos, is de Carrer Blai in de wijk Poblesec. Hier vind je talloze fijne barretjes waar de keuze oneindig is. Een ideale stop tijdens een fiets- of wandeltour bij Orange Monkey Tours!

Ben je geïnteresseerd in onze fiets- en wandeltours? Bezoek onze website www.orangemonkeytours.com.

Kastanjes, zoete aardappels en panellets

Posted by Redactie in Uncategorized | Leave a comment

12143339_972788176107564_1841701987186038216_nTijdens een fiets- of wandeltour door Barcelona kun je er deze maand niet omheen. Overal op straat zal je kraampjes tegenkomen waar gepofte kastanjes en zoete aardappelen worden verkocht. De typische geur, die zich door de hele stad verspreid, kondigt aan dat de zomer nu toch echt voorbij is.

Als je een portie kastanjes bestelt, krijg je ze geserveerd in een stuk krantenpapier. Ze zijn het lekkerst als ze nog warm zijn, dus eet ze gewoon lekker aan de kraam op.
Veel Catalanen kijken de hele maand oktober uit naar de ‘Castanyadas’, de kastanjefeesten die eind oktober of begin november worden gevierd. Men verzamelt zich rondom een groot vuur, waar de kastanjes in worden gepoft. Nog een typische lekkernij die bij dit feest hoort, zijn de ‘panellets’ kleine hapjes gemaakt van marsepein, vaak bekleed met pijnboompitten. De hapjes worden traditioneel weggespoeld met een glas mierzoete ‘moscatell’, een soort dessertwijn.

Ben je geïnteresseerd in onze fiets- en wandeltours? Bezoek onze website www.orangemonkeytours.com.

Montjuïc, de gehate berg. Deel 3: Franco en de martelaar-president

Posted by Redactie in Uncategorized | Leave a comment

santaeulalia-slotgrachtomNiet alleen in de Spaanse Burgeroorlog [link naar deel 2 van ‘de gehate berg], ook tijdens eerste jaren van het Franco-regime zijn honderden mensen in het kasteel zijn geëxecuteerd. Aldus een van Barcelona’s stadsmythes. In werkelijkheid gaat het waarschijnlijk om ‘maar’ acht van de ongeveer 1700 executies die tussen 1939 en 1952 plaatsvonden in Barcelona. De rest van de terechtstellingen werd een eind verder voltrokken, aan het strand, op het voormalige exercitieterrein Camp de la Bota (waar nu het Forum-gebouw staat).

En zo bleef het kasteel een plaats van fascistisch martelaarschap. Franco verbood zelfs uitdrukkelijk het fusilleren van republikeinen in de Santa Elena slotgracht. Dat was immers de plek waar in augustus 1936 een aantal militaire leiders van de fascistische coup de kogel had gekregen. Nog tot 2005 stond hier een Franco-monument. En zelfs nu nog herdenken fascisten en neonazi’s er jaarlijks ‘hun’ doden van 1936, al wordt de toegang door een afrastering bemoeilijkt.

Praalgraf
De op Camp de la Bota gefusilleerden eindigden overigens wel op de Montjuïc: ze werden gedumpt in het massagraf Fossar de la Pedrera, achter het reguliere Montjuïc-kerkhof. De plek is nu het belangrijkste monument in de stad voor de slachtoffers van het Franco-regime. Prominent aanwezig is het praalgraf van de Catalaanse president Lluís Companys, een van de weinigen die nu juist in het kasteel zelf aan hun einde kwamen.

Companys was begin 1939 vlak voor de inname van Barcelona door Franco´s troepen naar Frankrijk gevlucht. Daar werd hij op 13 augustus 1940 in de Bretonse badplaats La Baule-les Pins gearresteerd – waarschijnlijk door de Gestapo – en uitgeleverd aan Franco. Via Madrid belandde Companys begin oktober als gevangene in zijn ‘eigen’ kasteel. De krijgsraad op 14 oktober duurde nog geen uur. Companys werd schuldig bevonden aan ‘militaire rebellie’, veroordeeld tot de dood en de volgende ochtend geëxecuteerd. “Per Catalunya!” (Voor Catalunya!), riep Companys, terwijl de geweren knalden.

Zijn dood maakte Companys onsterfelijk. Elke zichzelf respecterende Catalaanse gemeente heeft op z’n minst één plein of straat met de naam van de ‘martelaar-president’.

De Montjuïc-vesting werd in 2007 eindelijk teruggeven aan Barcelona. Stad en kasteel sloten vrede. Dus ging het 1963 geopende militaire museum van het kasteel dicht. Onder de slotmuren leren de peuters van Barcelona tegenwoordig de verkeerregels op een fietscircuit. Wat wel raar is: een lokale schietvereniging oefent – met kruisbogen, maar toch – bijna dagelijks in de Santa Eulàlia slotgracht, precies op de plek waar nationale held Companys in 1940 werd gefusilleerd.

Meer weten over de duistere geschiedenis van het Montjuïc-kasteel? Ga mee met onze Montjuïc E-bike fietstour!

Ben je geïnteresseerd in onze fiets- en wandeltours? Bezoek onze website www.orangemonkeytours.com.

Montjuïc, de gehate berg. Deel 2: cellen en kogels

Posted by Redactie in Uncategorized | Leave a comment

montjuicprocessenomVanaf het Montjuïc-kasteel vlogen eerst bommen en granaten richting Barcelona. Vanaf 1883 hoorde je er kogels fluiten en echoden de muren geweeklaag en doodskreten. Voortaan diende de vesting als gevangenis voor anarchisten, lastige vakbondsleden, stakers en revolutionairen. Gevangenen werden niet zelden gemarteld en een aantal van hen eindigde voor het vuurpeloton in de slotgracht.

Internationaal kreeg het kasteel een slechte naam door de zogenaamde Montjuïc-processen van 1896. Op 7 juni dat jaar gooide een onbekende een bom in de Corpus-Christiprocessie in de buurt El Born. Zes mensen werden gedood, 45 raakten gewond. Onmiddellijk beschuldigden de autoriteiten de anarchisten van de gruweldaad, al was er gelijk protest: de bom was gegooid nadat de bisschop van Barcelona en andere hoogwaardigheidsbekleders veilig waren gepasseerd. Waarschijnlijk was de dader een agent-provocateur van de staat. Een staat die op zoek was naar een manier om de sociale onderdrukking van dat moment te rechtvaardigen.

Martelingen
Waar of niet, zeker is dat de staat na de aanslag wreed optrad. Zo’n 400 anarchisten, vakbondsmensen en socialisten werden opgesloten in het kasteel. In een poging bekentenissen af te dwingen, onderwierp de Guardia Civil de gevangenen aan verschrikkelijke martelingen. Vijf anarchisten werden schuldig bevonden en in de slotgracht geëxecuteerd door een vuurpeloton. Weer anderen ontvingen lange gevangenisstraffen, en 65 gevangenen werden verscheept naar strafkolonie in de Spaanse Sahara, ondanks het feit dat ze waren vrijgesproken.

De gebeurtenissen leiden tot scherpe veroordelingen door de liberale en arbeiderspers in Europa en de VS. De donkere kant van de stad en die van de Spaanse staat werden blootgelegd. Tijdens massademonstraties in Parijs en Londen werden de ‘Inquisiteurs van Zwart Spanje’ aangeklaagd en geroepen om een gerechtelijke toetsing. De protesten leidden in 1901 uiteindelijk tot de vrijlating van de meeste gevangenen.

Wind van verandering
De Montjuïc-processen vaagden in één klap het moderne imago weg dat Barcelona had laten zien aan de wereld met de Wereldtentoonstelling van 1888. In een poging het tij te keren vroeg het stadsbestuur meermalen tevergeefs aan de Spaanse regering om het kasteel aan de stad te geven. Voor het laatst gebeurde dat in 1931, toen de komst van de Tweede Spaanse Republiek een wind van verandering in Spanje bracht. Het nieuwe republikeinse stadsbestuur had behalve afbraak dit keer ook andere ideeën over de toekomst van het bouwwerk. Misschien moest het wel een vredesmuseum worden, of de zetel van het gloednieuwe Catalaanse parlement. Plannen die op niets uitliepen, want op 6 oktober 1934 riep president Lluís Companys de Catalaanse staat uit. Spanje had de Catalaanse opstandelingen binnen no time in het gareel. Een aantal militairen die de rebellie van Companys c.s. hadden gesteund verdween achter de Montjuïc-tralies.

Daarmee begon voor het kasteel een nieuwe duistere periode. Triest dieptepunt was de periode van de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939), toen er ruim 1500 mensen werden opgesloten. Ongeveer 250 van hen werden geëxecuteerd. Voor het merendeel ging het om soldaten en burgers die waren veroordeeld wegens hoogverraad of spionage tegen de Republiek.

Foto: Voorpagina van het anarchistische tijdschrift La Revista Blanca in 1899. ‘Symbolen van de Spaanse beschaving’ luidt de bovenkop. De onderkop: ‘Vervloekt zijn jullie, moordenaars’.

Meer weten over de duistere geschiedenis van het Montjuïc-kasteel? Ga mee met onze Montjuïc E-bike fietstour!

Ben je geïnteresseerd in onze fiets- en wandeltours? Bezoek onze website www.orangemonkeytours.com.

11 september, La Diada Nacional de Catalunya

Posted by Redactie in Uncategorized | Leave a comment

9822303456_c020dd27fb_z11 september is voor veel mensen een toch wat beladen datum, sinds op die dag in 2001 twee vliegtuigen de Twin Towers in New York binnenvlogen. Voor de Catalanen is het komende zondag echter ‘feest’. Althans, voor degenen die willen dat hun regio zich afscheidt van Spanje. Op 11 september 1714 verloor Catalonië definitief de onafhankelijkheid van Madrid en nationalisten menen dat de regio tot op de dag van vandaag ‘bezet’ is door Spanje.

Alle reden dus om eens per jaar massaal de straat op te gaan, zo menen de onafhankelijkheidsstrijders. De afgelopen jaren waren er enorme manifestaties waar de halve stad voor werd afgezet. Spectaculair was het jaar 2014 (precies 300 jaar na de van van Barcelona), toen de twee langste straten van de stad – de Gran Vía en de Diagonal – samen een grote ‘V’ van ‘Victoria’ (overwinning) vormden met behulp van naar schatting ruim een miljoen Catalanen.
Dit jaar worden de demonstraties verdeeld over vijf gemeenten, waarbij in elke gemeente één pilaar centraal staat voor de hypothetische ‘Catalaanse republiek’: Tarragona (vooruitgang), Lleida (territoriaal evenwicht), Berga (cultuur), Salt (sociale gerechtigheid) en natuurlijk Barcelona (vrijheid).

De grootschalige manifestatie, die in Barcelona plaatsvindt op de Passeig de Sant Joan en de Passeig Lluís Companys, gaat aanstaande zondagmiddag van start op het symbolische tijdstip 17.14.

Ben je geïnteresseerd in onze fiets- en wandeltours? Bezoek onze website www.orangemonkeytours.com.

Montjuïc, de gehate berg. Deel 1: bommen en granaten

Posted by Redactie in Uncategorized | Leave a comment

Barcelona Bombardament 1842OMLa Muntanya Odiada (De Gehate Berg) luidt de titel van een documentaire van de Catalaanse televisie over de Montjuïc.
Je kunt je er weinig bij voorstellen tegenwoordig. De ‘berg’ – slechts 173 meter hoog – is immers vooral een mozaïek van meestal aangename paden en parken. Paradoxaal genoeg is die landelijkheid grotendeels te danken aan het waarom achter de documentaire-titel. Tot 1914 stond de Montjuïc onder militair bevel, op wat stroken landbouwgrond na. Urbanisatie was verboden. Vanaf het kasteel op de top werd de stad nauwlettend in de gaten gehouden –en zo nodig gestraft.

Bezette stad
Een kasteel bij een stad, dat staat er meestal om die stad te verdedigen. Het fort gebouwd in 1640 tijdens de Oorlog van de Maaiers had dan ook precies die functie. Fransen (1697) en Engelsen (1704/1705) belegerden de vesting, die in 1694 was vergroot en tot kasteel gemaakt.

Maar vanaf 11 september 1714 was Barcelona een bezette stad. De Bourbon-troepen van Filips V gebruikten de Drassanes-scheepswerven voortaan als kazerne en in de wijk La Ribera verrees het Ciutadella-fort. Het kasteel op de Montjuïc versterkten de Bourbons later die eeuw met onder meer vier grote bastions en heel veel extra wapentuig. Voortaan stonden 86 kanonnen klaar om op de stad te worden afgevuurd.

Republikeinse opstand
Wat betreft generaal Baldomero Espartero, rond 1840 aan de macht in Madrid, bulderden de kanonnen met enige regelmaat. “Barcelona moet elke vijftig jaar worden gebombardeerd”, zei hij eind 1842, toen er in de stad een Republikeinse opstand woedde. Op 3 december daalde de bommen vanaf de Montjuïc neer. De schade: vierhonderd platte huizen, twintig doden en talloze gewonden.

Niet vijftig, maar nog geen jaar later was het alweer raak. Brigadier Juan Prim, nota bene een Catalaan uit Reus, liet gedurende twee maanden vanaf onder meer de Montjuïc en vanuit het Ciutadella-fort zo´n drieduizend granaten afvuren op de stad, ten koste van 335 doden. Veertigduizend bewoners ontvluchtten de stad tijdens het inferno.

Dood of generaal
Een van de afgevuurde projectielen is nog altijd zien in een muur van een huis in het toen nog zelfstandige district Sant Andreu, dat Prim en zijn troepen eind september te grazen namen. ‘O Caixa o faixa’ moet Prim bij die gelegenheid hebben uitgeroepen, vrij improviserend op ons ‘De dood of de gladiolen’.

‘De (doods)kist of de (generaals)streep’. Generaal werd Prim, dood ging hij ook. Op 27 december 1870 werd zijn koets in Madrid door onbekenden beschoten. Prim raakte gewond en is waarschijnlijk daarna door zijn belagers gewurgd, zo concludeerden onderzoekers van de universiteit van Reus in 2012, na autopsie op het op natuurlijke wijze gemummificeerde lichaam van hun illustere stadgenoot.

Ruiterstandbeelden
Behalve Prims mummie zijn er ook nog zijn ruiterstandbeelden, in zijn geboortestad Reus en in Barcelona. Het laatste staat in het Parc de la Ciutadella, precies op de plek waar vroeger de hoofdingang van de gehate citadel was. Prim, op dat moment eerste minister in Madrid, gaf Barcelona in 1869 toestemming om het fort af te breken, op voorwaarde dat op de plek een stadspark zou komen. Kennelijk was daarmee voor de stadbestuurders het bombardement van 1843 vergeten en vergeven.

Het huidige beeld is een kopie uit 1948, want de anarchistische jongeren van Juventudes Libertarias toonden zich minder vergevingsgezind. In december 1936, kort na het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog, vernietigden ze het beeld van de generaal die bijna een eeuw daarvoor hun stad had gebombardeerd. Het brons werd gebruikt als grondstof voor munitie in de oorlog tegen Franco.

Ben je geïnteresseerd in onze fiets- en wandeltours? Bezoek onze website www.orangemonkeytours.com.